Wat is dat eigenlijk: Natuur? Het betekent het vanzelf ontstane en staat tegenover Cultuur, het door de mens gemaakte. Die tegenstelling is glashelder: zodra de mens zich met iets bemoeit is het cultuur. Als het niet door mensen is aangeraakt: natuur. Nederland is een cultuurlandschap, het laatste oerbos is in 1870 bij Beekbergen in cultuur gebracht. Maar zou het kunnen dat er in ons landje toch nog een stukje natuur is? Twintig jaar geleden plantten de schoolkinderen van Lelystad een nieuw bos aan in de vorm van een hart, om te tonen dat ze ‘hart hadden voor de natuur’. Deze eigenaardige gedachte is uit Amerika komen overwaaien, een land waar men ze niet allemaal op een rijtje heeft. De bomen stonden keurig op rijtjes en daar zie je dan een imitatie van de natuur zoals de mens dat graag ziet.
Het begon allemaal met Jean Jaques Rousseau, de Franse filosoof, die vond dat we ‘terug naar de natuur’ moesten. Bijvoorbeeld de opvoeding van kinderen moest meer natuurlijk en minder met drillen en stampen. Dat was een succesvol idee, dat tegenwoordig zo ver doorgedreven is dat bijna niemand beneden de 50 nog weet waar de slag bij Nieuwpoort was, laat staan wanneer. Rousseau vond dat de natuur zijn gang moest kunnen gaan, maar als je in het door hem ontworpen park van Hermenonville bent, zie je duidelijk dat hier de natuur verbeterd is. Zo fraai kan een oerwoud niet wezen.
Volgens Rousseau was ieders overtuiging dat de mensen de lelijke en wrede natuur moesten temmen en omvormen tot vruchtbare landbouwgrond, een mooi park, of een aangeplant bos. Er werd dus oorlog gevoerd tegen de natuur, die met overstromingen, aardbevingen, bacteriën en wolven terug vocht. Nu zijn zelfs de aardbevingen door de cultuur veroorzaakt en lijkt het dat we de oorlog tegen de natuur bijna gewonnen hebben.
Na zo’n overwinning is het zaak de overwonnene grootmoedig te behandelen en zo zitten we midden in een Marshallplan voor de natuur. Miljarden worden uitgegeven om de natuur te beschermen, zonder dat men beseft dat het dan geen natuur meer is. Nou, als men goed oplet ziet men nog wel wat micronatuur, dat tussen de stoeptegels omhoogschiet, maar dat wordt dan bestreden ten gunste van de geveltuintjes die ons als mensen beter passen.
